Długi Targ to historyczny plac w Głównym Mieście w Gdańsku. Powstał jako przedłużenie ul. Długiej i od wieków pełnił funkcję reprezentacyjnego rynku miejskiego, tworząc razem z nią Droga Królewska.
Historia
Początki placu sięgają XIII wieku, kiedy wraz z ul. Długą tworzył trakt kupiecki z owalnym placem targowym. W dokumentach z 1331 roku pojawia się nazwa Longa Platea. W średniowieczu odcinek od Bramy Długoulicznej do Bramy Kogi traktowano jako jedną ulicę, a trakt zyskał znaczenie głównego ciągu komunikacyjnego Gdańska.
Przy Bramie Kogi funkcjonował solidny most, do którego mogły przypływać duże statki typu koga. Nazwa późniejszej Bramy Zielonej wiąże się z kolorem detali nowej bramy wzniosłej w tym miejscu. Od średniowiecza okolica była siedzibą najzamożniejszych mieszczan i patrycjuszy. W latach 1457–1552 trasa ta służyła do uroczyście przeprowadzanych parad królewskich; w domach przy Długiej i Długim Targu wynajmowano kwatery dla przybywających monarchów, a podczas świąt odbywały się tu pokazy fajerwerków.
W XIV–XV wieku odbywał się tu handel, m.in. w soboty sprzedawano mięso, a między Fontanną Neptuna a ratuszem występował tzw. Targ Prosiąt z żywymi prosiętami. Na placu miały też miejsce wykonania kar—13 czerwca 1526 roku ścięto 14 przywódców buntu, z Jerzym Wendlandem na czele. W XIX wieku zlikwidowano przedproża kamienic; ostatnie zniknęło w 1872 roku. W 1882 plac wybrukowano kostką sprowadzaną ze Skandynawii, a później poprowadzono linię tramwajową. Przed 1945 roku Długi Targ nosił nazwę Langer Markt.
W wyniku działań wojennych większość zabudowy uległa zniszczeniu. Przy powojennej odbudowie usunięto tory tramwajowe, a pierwotne nawierzchnie zastąpiono szlifowanym granitem. Koncepcje kolejnych przebudów pojawiły się w 2019 roku; prace przy dwóch środkowych pasach między latarniami rozpoczęto we wrześniu 2021, a zakończono w połowie 2022 w ramach robót wartych ponad 3 mln zł.
Jakie zabytki stoją przy Długim Targu?
Układ placu odbiega od typowego średniowiecznego rynku i jest osadzony osiowo w kierunku Motławy, czyli na osi zachód–wschód. Pierzeje zabudowano kamienicami dwutraktowymi, a później trzytraktowymi. Od zachodu plac zamyka Ratusz Głównego Miasta, a od wschodu Brama Zielona.
Ratusz Głównego Miasta
Ratusz powstał jako budowla ceglana w stylu gotycko-manierystycznym od XIV wieku. W XV wieku nadbudowano część gotycką, a w XVI dobudowano oficyny zamykające dziedziniec. Wieżę wieńczy manierystyczny hełm wykonaný przez Dirka Danielsa, a w 1561 umieszczono na nim figurę króla Zygmunta Augusta. Wnętrza zachowały fragmenty dekoracji rzeźbiarskiej i malarskiej, m.in. kręcone schody i portal z XVII wieku, Sala Czerwona ze stropem alegorycznym oraz dzieła rzemiosła artystycznego. Budynek pełni funkcję siedziby Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.
Fontanna Neptuna
Pierwszą fontannę wykonano w latach 1606–1613 według projektu Abrahama van den Blocke. Kamienny basen ma plan czteroliścia, a na jego okrągłej czaszy stoi figura Neptuna przypisywana Piotrowi Husenowi, wyrzeźbiona w latach 1612–1615. W połowie XVIII wieku Karol Stender przeprowadził gruntowną przebudowę, a w 1758 ustawiono otaczającą fontannę kratę w stylu późnego baroku.
Dwór Artusa
Obiekt znany od pierwszej połowy XIV wieku; obecna siedziba bractw kupieckich to późnogotycka konstrukcja z manierystyczną fasadą, trzecia z kolei w tym miejscu. Budowla ma plan nieregularnego czworoboku i wewnątrz mieści dziewięć przęseł przykrytych sklepieniami gwiaździstymi wspartymi na czterech filarach. Po zniszczeniach z 1945 roku zachowały się elementy pierwotnego wystroju: rzeźby, obrazy, wiszące modele okrętów oraz monumentalny piec kaflowy z 1545 roku. Utracone dzieła częściowo zastąpiono rekonstrukcjami.
Brama Zielona
Brama wzniesiona w miejsce gotyckiej Bramy Kogi w połowie XVI wieku w stylu manieryzmu niderlandzkiego. Projekt przypisuje się Hansowi Kramerowi z Drezna. Budynek ma trzy kondygnacje i dwa skrzydła oraz cztery arkady przejazdowe. Elewacje zdobią pilastry i płaskorzeźby, a pomieszczenia poddasza wieńczą ozdobne szczyty. Obecnie Brama Zielona jest oddziałem Gdańskiego Muzeum Narodowego.
Kamienice przy Długim Targu
Manierystyczne i barokowe kamienice odtworzono po wojennych zniszczeniach; wiele zachowało fragmenty oryginalnej dekoracji rzeźbiarskiej. Spośród wyróżniających się budynków warto wymienić Złotą Kamienicę z 1609 roku, wzniesioną przez Abrahama van den Blocke i Jana Voigta z bogatą dekoracją alegoryczną oraz kamienicę nr 20 z 1680 roku z fasadą przypisywaną Andreasowi Schlüterowi. W kamienicach nr 1–4 zatrzymywali się polscy królowie, m.in. Zygmunt III Waza i Jan III Sobieski. W 2018 część pierzei (nr 1–10) sprzedano na cele hotelowe; finalizacja transakcji nastąpiła po dwóch latach. Przy numerze 19 widoczna jest odbudowana fasada Hotelu Radisson Blu.
Informacje praktyczne
- Adres: Długa, 80-831 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (16 516 opinii)
