Fontanna Neptuna stoi na Długim Targu, przed wejściem do Dworu Artusa. Obiekt powstał z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna i rady miejskiej. Został zaprojektowany i ustawiony tak, aby komponować się z fasadą Dworu Artusa oraz z perspektywą ul. Długiej i Ratusza Głównego Miasta. Przez wieki fontanna pełniła funkcję ozdobną i praktyczną dla miasta.
Historia powstania
Przed obecną fontanną, w 1549 roku, istniała przy Dworu Artusa studnia, być może z metalowymi dekoracjami. Rajcy miejscy zdecydowali o budowie reprezentacyjnego obiektu, który ustawiono w nowym miejscu tak, by Neptun był widoczny na tle ściany ratusza i zamykał perspektywę Drogi Królewskiej. Prace projektowe, rzeźbiarskie i odlewnicze trwały w latach 1606–1615.
Projekt figury opracował Abraham van den Blocke. Model do odlewu wykonał Piotr Husen, a rzeźbę odlano w brązie w miejskiej odlewni w 1612 roku przy użyciu formy Gerdta Benninga. Czasza i trzon pod rzeźbą wykonał również van den Blocke. Inauguracja działania fontanny odbyła się 23 marca 1634.
Co symbolizuje fontanna Neptuna?
Figura przedstawia Neptuna, rzymskiego boga mórz i oceanów. Posąg miał być zwrócony przodem ku kamienicom, które podczas pobytu królów polskich pełniły ich rezydencję, a głowa Neptuna miała być pochylona w ich kierunku. Wyboru bóstwa i jego ustawienia dokonano z myślą o związku z morzem i o kontekście reprezentacyjnym rynku.
Materiały, styl i wykonanie
Rzeźba Neptuna odlana jest w brązie i waży około 650 kg. Czasza wykonana została z czarnego, belgijsko-niebieskiego marmuru, a trzon z czarnego tufu. Elementy architektoniczne fontanny nawiązują do manieryzmu flamandzkiego. Forma figury odwołuje się do serpentinaty i zawiera nawiązania do rzeźb antycznych, widoczne w ukształtowaniu głowy i torsu.
Remonty, uszkodzenia i ochrona
W latach 1757–1761 Jan Karol Stender wykonał nowe fragmenty basenu i trzonu, a kowal Jakub Barren odnowił kratę, dodając polskie orły i herby Gdańska. Fontanna była później wielokrotnie remontowana; przeprowadzono prace konserwatorskie w 1927 roku, a w 1936 usunięto orły umieszczone przez konserwatorów.
W czasie II wojny światowej rzeźba została uszkodzona. Dla ochrony rozebrano ją i wywieziono do Parchowa k. Bytowa, a czaszę i podstawę zamurowano. Po wojnie fontannę odrestaurowano i uruchomiono ponownie 22 lipca 1954, a na stałe przywrócono działanie 22 lipca 1957. Najnowszy większy remont, obejmujący rozbiórkę postumentu, renowację rzeźby oraz montaż nowoczesnego systemu uzdatniania wody i oświetlenia, trwał od września 2011 do kwietnia 2012.
Ciekawostki
Pierwotnie fontanna była kolorowa. Początkowo instalacja wodna korzystała z pomp zasysających wodę z Potoku Siedleckiego poprzez Kunszt Wodny przy Targu Siennym, ale ciśnienie było zbyt niskie i fontanna działała jedynie w wybrane dni lata aż do drugiej połowy XIX wieku, gdy podłączono ją do miejskiego wodociągu. W latach 80. XX wieku powtarzały się kradzieże płetwy konia morskiego przykrywającej część posągu; rozwiązano problem przez wykonanie tej płetwy z kruchego materiału o niskiej wartości, co ograniczyło szkody podczas prób kradzieży.
Ostatni remont zakończono w kwietniu 2012.
Informacje praktyczne
- Adres: Długi Targ, 80-833 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: gdmel.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (43 832 opinie)
