Park Oruński to historyczne założenie parkowe położone nad Potokiem Oruńskim, na pograniczu dzielnic Orunia-Św. Wojciech-Lipce i Orunia Górna-Gdańsk Południe. Park wyróżnia się układem dolinnym z kaskadą potoku, dwoma stawami i wzgórzami z głazami narzutowymi. Obszar jest częścią zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Dolina Potoku Oruńskiego”.
Historia parku
Na terenie Oruni już w XVI wieku funkcjonował dworek myśliwski widoczny na mapie z 1599 roku. W kolejnych stuleciach rezydencja parkowa przechodziła przez szeregi właścicieli — między innymi braci Tewes, Michała Kerla i burmistrza Bartłomieja Schachmanna, który nadał miejscu cechy przydwornego założenia parkowego. W XVII wieku ogród przybrał cechy ogrodu renesansowego z geometrycznymi kwaterami kwiatowymi.
Pod koniec XVII wieku właścicielem został armator Albrecht Groddeck; w XVIII wieku park przeszedł w ręce botanikа Gottfrieda Reygera. Reyger przekształcił założenie w kierunku układu bardziej naturalnego, zakładając punkty widokowe i ogród botaniczny, w którym hodowano między innymi ananasy oraz rośliny cytrusowe. W XIX wieku park zyskał romantyczny charakter za sprawą Fryderyka Hoene, który przywrócił część założeń i odbudował dworek.
W 1918 roku ogród przekazano miastu na mocy testamentu Emilii Hoene. W dwudziestoleciu międzywojennym odbywały się tu festiwale świętojańskie. Po II wojnie światowej park przeszedł na własność skarbu państwa, a w dworku urządzono placówki takie jak dom spokojnej starości i później publiczne przedszkole.
Jak wygląda przyroda i drzewostan?
Dolina Potoku Oruńskiego wyróżnia się bogatą szatą roślinną w porównaniu z otoczeniem. W parku występują rzadkie i chronione gatunki roślin — między innymi pajęcznica gałęzista, obrazki plamiste, dzwonek szerokolistny i przylaszczka pospolita. Wczesnowiosenne gatunki widoczne w parku to zawilce, złoć i kokorycz.
Wzgórza porasta buczyna, a w drzewostanie pojawiają się dęby, olsze i lipy. Przy zbiornikach wodnych rosną wierzby płaczące. Historycznie w parku istniała aleja czterdziestu lip prowadząca od dworku do wyższego stawu; wzmianki przedwojenne mówią też o starej lipie z określonym wiekiem.
Co można znaleźć w Parku Oruńskim?
Na terenie parku znajdują się obiekty związane z historią, kulturą i rekreacją. Do najistotniejszych należą:
- Amfiteatr Orana
- Dwór Oruński, w którym działa publiczne przedszkole
- Narodowe Centrum Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej z ekspozycją i małym meczetem z medresą
- Pomnik Tatara Polskiego
- budynek Sceny Muzycznej Gdańskiego Archipelagu Kultury
- lodownia z XVII wieku oraz dawny budynek stajni
- dwa stawy połączone strumieniem i kaskadą Potoku Oruńskiego
Współczesne zmiany i wydarzenia
W drugiej połowie XX wieku park przeszedł prace rewitalizacyjne. W latach 1974–1979 prowadzono modernizację alejek, instalowano oświetlenie i ustawiono rzeźby. W 1980 r. pod parkiem poprowadzono kolektor ściekowy, co spowodowało obniżenie lustra wody w wyższym stawie i przyspieszyło obumieranie niektórych drzew. Park ucierpiał również podczas powodzi w 2001 roku.
Proces przywracania cech z XIX wieku rozpoczął się w 2009 roku. W ramach rewitalizacji zakończonej w 2017 roku powstały m.in. plac zabaw w sąsiedztwie parku oraz Amfiteatr Orana, z odnowionymi alejkami i oświetleniem. W 2019 roku do jednego z budynków znajdujących się w parku przeniesiono siedzibę Sceny Muzycznej GAK; instytucja ta organizuje koncerty i wydarzenia, także letnie w amfiteatrze. Z głosowania nad budżetem obywatelskim z 2018 roku wynika, że planowano budowę wieży widokowej na obszarze parku.
Wzgórza i elementy krajobrazu
Park ograniczają z czterech stron wzgórza — od północy Góra Łez i Góra Gliniana, od południa Góra Pięciu Braci. Wokół wzgórz zachowały się głazy narzutowe pochodzenia polodowcowego. W dolinie płynie Potok Oruński, którego kaskada i połączone stawy stanowią centralny element krajobrazowy.
Ostatni akapit kończy się konkretem: park ma powierzchnię 19 ha i pozostaje częścią chronionego przyrodniczo obszaru doliny Potoku Oruńskiego.
Informacje praktyczne
- Adres: Raduńska 44A, Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48583412041
- Strona internetowa: gzdiz.gda.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (9 146 opinii)
