Subkonto w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych obejmuje część składki emerytalnej zgromadzonej od 2011 r. Po śmierci właściciela tego rachunku środki mogą trafić do współmałżonka, do osób wskazanych przez zmarłego lub — gdy brak takich wskazań — wejść w skład spadku. Wypłata nie odbywa się z urzędu; konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku przez osobę uprawnioną lub spadkobiercę.
Kto ma prawo do środków z subkonta?
W pierwszej kolejności uwzględniana jest sytuacja małżeńska zmarłego. Jeśli obowiązywała wspólność majątkowa, współmałżonek otrzymuje połowę środków z subkonta odpowiadającą jego udziałowi we wspólności — w formie transferu na jego własne subkonto w ZUS, nie w gotówce. Pozostałe środki przekazywane są osobom wskazanym przez zmarłego. Jeżeli zmarły nie wskazał uprawnionych, kwoty wchodzą w masę spadkową i są rozdzielane zgodnie z prawem spadkowym lub testamentem.
Jak wygląda procedura podziału i wypłaty?
W przypadku gdy zmarły był członkiem OFE, podział środków rozpoczyna fundusz emerytalny. Fundusz ma 14 dni na przekazanie ZUS informacji o osobach uprawnionych i ich udziałach. Po otrzymaniu takiego zawiadomienia Zakład ma 3 miesiące na dokonanie podziału i wypłaty środków zapisanych na subkoncie. Gdy osoba zmarła miała tylko subkonto w ZUS i złożyła za życia oświadczenie o stosunkach majątkowych lub wskazała uprawnionych, ZUS dokonuje podziału bez udziału OFE.
Jak złożyć wniosek i jakie dokumenty są potrzebne?
Aby rozpocząć procedurę, uprawniony lub spadkobierca musi złożyć wniosek do odpowiedniego podmiotu — do OFE jeśli podział zaczyna się w funduszu, albo do ZUS gdy sprawa dotyczy tylko subkonta. W praktyce używane formularze to m.in. formularz USS (wniosek o transfer/wypłatę), formularz ZUS EWG-P oraz wnioski UWU przy wskazaniu uprawnionych. Do wniosku dołącza się akt zgonu oraz dokumenty potwierdzające prawo do dziedziczenia, np. prawomocne stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia. Wnioski można składać osobiście w placówce ZUS, przesłać pocztą lub złożyć elektronicznie przez PUE ZUS.
Co warto wiedzieć o ograniczeniach wypłat?
Środki z subkonta nie zawsze podlegają dziedziczeniu w pełnym zakresie. Jeśli zmarły osiągnął 65 lat i miał przyznaną emeryturę docelową, prawa do standardowego podziału subkonta mogą być ograniczone. Uprawnionym w takiej sytuacji przysługuje jedynie tzw. wypłata gwarantowana, ale tylko wtedy gdy zgon nastąpił nie później niż 3 lata od rozpoczęcia pobierania emerytury na nowych zasadach. ZUS informuje, że instytucja może wysyłać zindywidualizowane powiadomienia do osób wskazanych przez ubezpieczonego, lecz nie istnieje ustawowy obowiązek automatycznego powiadamiania spadkobierców o przysługujących im roszczeniach.
Po otrzymaniu zawiadomienia z funduszu emerytalnego ZUS ma 3 miesiące na dokonanie podziału i wypłaty środków.
