8 września 2026 podczas gali w siedzibie Muzeum Historii Polski ogłoszono zwycięzców 19. edycji plebiscytu „Wydarzenie Historyczne Roku 2025”. W trzech kategoriach przyznano nagrody za projekty o charakterze edukacyjnym, wystawienniczym i wydarzeniowym. Finaliści zostali wyłonieni przez komisję konkursową, a część rozstrzygnięć zależała od głosów internautów. Laureaci reprezentują różne metody popularyzowania historii — od interaktywnych wystaw dla dzieci po wieloelementowe obchody rocznicowe.
Jakie projekty zdobyły nagrody?
W kategorii Edukacja zwyciężył projekt Szlak Piastowski z klocków LEGO, realizowany przez Klaster Turystyczny Szlak Piastowski wraz z Brzeskim Centrum Kultury i Historii Wahadło. Była to mobilna ekspozycja z makietami zabytków wykonanymi z klocków, która odwiedziła 19 miejscowości na Szlaku Piastowskim. Wśród prezentowanych modeli znalazły się m.in. Ostrów Lednicki oraz katedra gnieźnieńska z XI wieku. W programie przewidziano plansze edukacyjne i warsztaty, podczas których uczestnicy samodzielnie budowali królewskie insygnia.
W kategorii Wydarzenie nagrodzono projekt Gniezno – Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii przygotowany przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie. Zamiast jednej uroczystości zorganizowano cykl działań nawiązujących do średniowiecznej tożsamości miasta. Na gnieźnieńskim rynku odbył się „Średniowieczny weekend tańca”, a program obejmował dwanaście warsztatów rękodzieła inspirowanych dawnymi technikami. Dla dzieci przygotowano interaktywną średniowieczną wioskę, w której można było poznać życie rycerzy, rzemieślników i mieszczan.
W kategorii Wystawa triumfował projekt Poznańskiego Centrum Dziedzictwa pod tytułem Magiczny dywan. Podróże w czasie. Ekspozycja adresowana była do rodzin z dziećmi w wieku 3–9 lat i oparta była na ilustrowanej książce „Magiczny dywan. Opowieści z Ostrowa Tumskiego”. Motyw podróży na dywanie prowadził odwiedzających przez rekonstrukcję grodu Mieszka I i Dobrawy, przez przyrodę doliny Cybiny, aż do wnętrza poznańskiej katedry. Wystawa łączyła elementy zabawy i zadań edukacyjnych, by wprowadzić dzieci w lokalną historię bez nadmiaru dat i terminologii.
Kto wybierał finalistów i jakie przyznano nagrody?
Do plebiscytu zgłoszono 250 projektów: 49 w kategorii Wystawa, 108 w kategorii Wydarzenie i 86 w kategorii Edukacja. Finałową piętnastkę wybrała komisja konkursowa złożona z muzealników, historyków i dziennikarzy; w jej skład weszli m.in. prof. Jolanta Choińska-Mika jako przewodnicząca, Wojciech Duch, Mariusz Cieślik, dr Marek Mutor, Rafał Rogulski oraz Gabriela Sierocińska-Dec. Wyniki wyłoniono w połączeniu decyzji jury i głosów internautów — w głosowaniu publiczności oddano 18 858 głosów.
Jury przyznało Nagrodę Jury projektowi Muzeum Narodowego w Krakowie zatytułowanemu „4 x Nowoczesność”, cyklowi obejmującemu wystawy poświęcone rozmaitym ujęciom nowoczesności w polskiej sztuce i architekturze XX i XXI wieku. Muzeum Ziemi Wałeckiej otrzymało Nagrodę Specjalną Muzeum Historii Polski za stałą wystawę DNA Wałcza, zbudowaną na prawie 2000 eksponatach i kilkudziesięciu godzinach wywiadów, zorganizowaną w ośmiu modułach. Autorem statuetki plebiscytu jest rzeźbiarz Maciej Zychowicz, a projekty graficzne przygotował dr Ryszard Kajzer z Zerkaj Studio.
Jakie inicjatywy znalazły się wśród finalistów?
Wśród finałowej piętnastki znalazły się przedsięwzięcia różnego typu: otwarcie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku, multimedialny spektakl „Wiek Radia” Polskiego Radia, wystawy dotyczące doświadczeń II wojny światowej i odzyskanych dokumentów średniowiecznych oraz projekty edukacyjne angażujące młodzież i lokalne społeczności. W kategoriach Edukacja i Wystawa nominowano też programy poświęcone ratowaniu języka socjolektu hutniczego czy dokumentowaniu wspomnień świadków historii za pomocą aplikacji mobilnej. Finaliści reprezentowali zarówno instytucje centralne, jak i muzea lokalne.
Do plebiscytu przyjmowano zgłoszenia z całej Polski, a gala wręczenia nagród odbyła się w siedzibie Muzeum Historii Polski. Organizatorzy podkreślili różnorodność metod popularyzacji historii — od działań lokalnych po długoterminowe projekty badawcze i wystawiennicze.
