| Marie Johanna Baum | |
|---|---|
| Urodzenie | 23 marca 1874, Gdańsk |
| Zgon | 8 sierpnia 1964, Heidelberg |
| Zawód | doktorka chemii; socjolożka; działaczka społeczna |
| Wykształcenie | doktorat z nauk chemicznych (1899); studia w Zurychu i Heidelbergu |
| Aktywność polityczna | Posłanka Reichstagu 1919–1921 |
| Wybrane publikacje | Das Familienleben in der Gegenwart (1930); Rückblick auf mein Leben (1950) |
| Odznaczenia | Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1954); honorowa obywatelka Heidelbergu |
| Pochówek | Bergfriedhof, Heidelberg |
Marie Johanna Baum łączyła wykształcenie naukowe z działalnością społeczną. Zyskała rozpoznawalność jako chemiczka, działaczka na rzecz kobiet oraz jako jedna z pierwszych kobiet w Reichstagu.
Życiorys i wykształcenie
Urodziła się w rodzinie o tradycjach naukowych i społecznych; jej matka, Florentina Baum z Dirichletów, angażowała się w tworzenie szkolnictwa dla dziewcząt w Gdańsku, a ojciec Georg Wilhelm Baum był lekarzem. Kształciła się w szkole prowadzonej przez stowarzyszenie Frauenwohl, w którym działała jej matka. Ze względu na zakaz studiowania kobiet w Niemczech kontynuowała naukę w Zurychu, gdzie zdała maturę i studiowała chemię oraz biologię.
W 1899 uzyskała doktorat z nauk chemicznych. Do 1902 pracowała w dziale patentowym firmy Agfa jako doktorka chemii i jako inspektorka odwiedzała zakłady przemysłowe, kontrolując warunki bezpieczeństwa i higieny pracy. Zrezygnowała z tej pracy z powodu niskich zarobków i braku należnego szacunku, a następnie podjęła dalsze studia na Uniwersytecie w Heidelbergu, gdzie nawiązała kontakty z Maxem Weberem i Marianne Weber.
Jak działała w opiece społecznej i polityce?
Od początku XX wieku angażowała się w organizacje kobiece i społeczne. W 1907 przeniosła się do Düsseldorfu i wstąpiła do Federacji Niemieckich Stowarzyszeń Kobiet, gdzie objęła kierownictwo Stowarzyszenia Opieki nad Niemowlętami i Opieki Społecznej. W 1908 weszła do zarządu Niemieckiego Ośrodka Pomocy Młodzieży, a w 1909 została wybrana do zarządu Niemieckiego Towarzystwa Opieki Publicznej i Prywatnej.
Podczas I wojny światowej organizowała pomoc dla dzieci i kobiet. W 1917 rozpoczęła pracę w Hamburskiej Społecznej Szkole Kobiet oraz w Społecznym Instytucie Pedagogicznym, na zaproszenie Gertrud Bäumer. W listopadzie 1918 zapisała się do Niemieckiej Partii Demokratycznej, a następnie wystąpiła z niej na znak protestu wobec niedostatecznej reprezentacji kobiet.
W latach 1919–1921 była jedną z pierwszych kobiet posłanek w Reichstagu. W 1921 zrezygnowała z działalności parlamentarnej i przeniosła się do Baden, gdzie pełniła funkcję starszej radnej w badenskim Ministerstwie Stanu. Przez trzynaście lat prowadziła dom rekreacyjny dla dzieci Heuberg w Jurze Szwabskiej.
Praca naukowa, badania i publikacje
Od semestru letniego 1928 pracowała jako socjolożka w Instytucie Nauk Społecznych i Politycznych na Uniwersytecie Opieki Społecznej w Heidelbergu. Prowadziła badania oraz wykłady o tematyce socjologicznej i opieki społecznej. W 1930 współopublikowała rozprawę Das Familienleben in der Gegenwart, zawierającą 182 monografie rodzin niemieckich, powstałą we współpracy z Alice Salomon.
Po wojnie wydała wspomnienia Rückblick auf mein Leben (1950). W tym samym roku napisała wstęp do niemieckiego wydania pamiętnika Anny Frank. W 1951 opublikowała biografię Ricardy Huch, a w 1955 zebrała i wydała Listy do przyjaciół Ricardy Huch.
Prześladowania, powrót do pracy naukowej i późniejsze lata
W 1933, ze względu na żydowskie pochodzenie, została zmuszona do ustąpienia ze wszystkich stanowisk i urzędów. W czasie narastających prześladowań angażowała się w pomoc żydowskim obywatelom Niemiec podczas ich wyjazdu z kraju oraz opiekowała się tymi, którzy pozostali. W tym czasie współpracowała z proboszczem Heidelbergu, Hermannem Maasem.
Po 1945, mimo osiągniętego wieku emerytalnego, w 1946 wróciła na Uniwersytet w Heidelbergu. Tworzyła tam kluby dyskusyjne i poświęciła się pracy pisarskiej. Przez wiele lat mieszkała w Heidelbergu i została pochowana na cmentarzu Bergfriedhof.
Odznaczenia i upamiętnienie
W 1954 otrzymała Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. Otrzymała też tytuł honorowej obywatelki Heidelbergu. Jej nazwisko nosi szkoła zawodowa w Heidelbergu oraz ulica w Karlsruhe.
