Kontakt
Teraz Wtorek, 6 października 2026
Przewodnik

Brama Mariacka w Gdańsku — architektura i historia

• Paweł Jankowski • 3 min czytania

Brama Mariacka
Fot. Marek Mróz · „2025-04 Gdańsk Brama Mariacka (4)” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Brama Mariacka to zabytkowa brama wodna Głównego Miasta w Gdańsku, usytuowana nad Motławą przy Długim Pobrzeżu, na wylocie ulicy Mariackiej. Obiekt wyróżnia się formami późnogotyckimi, asymetrią elewacji i ośmiokątnymi wieżyczkami.

Brama Mariacka stoi nad Motławą przy Długim Pobrzeżu, przy ujściu ulicy Mariackiej i obok Domu Towarzystwa Przyrodniczego. To dawny element obwarowań Głównego Miasta, rozpoznawalny dzięki późnogotyckim detalom i charakterystycznym wieżyczkom flankującym wschodnią elewację. W przyziemiu zachował się przejazd z herbami, które sygnalizują historyczne powiązania miasta z regionem.

Jak powstała i zmieniała się Brama Mariacka?

Brama posiada formy późnogotyckie i została wzniesiona najprawdopodobniej w ostatniej ćwierci XV wieku; pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1484 roku. W XVI wieku obiekt stracił znaczenie militarne i przeszedł adaptację na mieszkania, co zmieniło jego funkcję w obrębie miejskiej zabudowy.

Po znacznym zniszczeniu w 1945 roku bramę odbudowano w latach 1958–1961. Odtworzenie obejmowało między innymi połączenie pomieszczeń bramy z sąsiednim Domem Towarzystwa Przyrodniczego i przeznaczenie obiektu do użytku Muzeum Archeologicznego. Od strony Motławy w 1998 roku wmurowano tablicę upamiętniającą Alexandra von Humboldta i jego związki z Gdańskiem.

Jak wygląda Brama Mariacka — cechy architektoniczne?

Obiekt zaprojektowano na planie wydłużonego prostokąta o wymiarach około 25 m × 7,3 m. Elewacje rozczłonkowano blendami, częściowo podwójnymi, zamkniętymi od góry podwójnym ostrołukiem, a całość przykryto dachem dwuspadowym z kalenicą równoległą do Motławy. Od strony Motławy i ulicy Mariackiej przejazdy ozdobiono herbami: od strony nabrzeża znajduje się herb Królestwa Polskiego z po bokach herbem Gdańska i herbem Prus Królewskich tworząc tzw. pokłon heraldyczny; od strony ulicy Mariackiej umieszczono herb Gdańska trzymany przez dwa lwy.

W porównaniu z sąsiednią Bramą Chlebnicką Brama Mariacka wyróżnia się większą asymetrią i bardziej masywnymi, ośmiokątnymi wieżyczkami flankującymi wschodnią stronę. Schodkowe szczyty nad przejazdami oraz krenelaż pojawiły się podczas odbudowy po 1945 roku. Brama ma wymiary około 25 m × 7,3 m.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała Brama Mariacka?
Brama powstała prawdopodobnie w ostatniej ćwierci XV wieku; pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1484 roku.
Jaki styl architektoniczny reprezentuje Brama Mariacka?
Brama posiada formy późnogotyckie.
Jakie herby znajdują się na Bramie Mariackiej?
Od strony Motławy umieszczono herb Królestwa Polskiego z herbem Gdańska i herbem Prus Królewskich po bokach (pokłon heraldyczny). Od strony ulicy Mariackiej znajduje się herb Gdańska trzymany przez dwa lwy.
Co się stało z Bramą Mariacką po II wojnie światowej?
Brama została silnie zniszczona w 1945 roku, odbudowano ją w latach 1958–1961 i przeznaczono do użytku Muzeum Archeologicznego; podczas odbudowy połączono wnętrza z sąsiednim Domem Towarzystwa Przyrodniczego.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Paweł Jankowski

Nazywam się Paweł Jankowski i w redakcji gdanskhostel.com.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Gdańsku i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również