Kontakt
Teraz środa, 7 października 2026
Przewodnik

Bastion Żubr w Gdańsku — czym jest i jak zbudowany

• Paweł Jankowski • 2 min czytania

Bastion Żubr
Fot. Аимаина хикари · „Gdańsk bastion Żubr 009” · licencja CC0 · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Bastion Żubr to zabytkowy element XVII‑wiecznych fortyfikacji Gdańska. Leży nad Opływem Motławy na południowym krańcu Starego Przedmieścia i uchodzi za najlepiej zachowany przykład bastionu tego typu w mieście.

Bastion Żubr powstał jako część nowożytnych umocnień miejskich. Znajduje się w dzielnicy Śródmieście, bezpośrednio nad dawną fosą w postaci Opływu Motławy, na terenie Parku nad Opływem Motławy. Obiekt ma formę ziemnego nasypu na planie pięcioboku i zachował wiele cech pierwotnej konstrukcji.

Gdzie się znajduje?

Bastion położony jest na południowym krańcu Starego Przedmieścia. Od wschodu przylega do niego dawna forteczna śluza wodna na Motławie, znana jako Śluza Kamienna, natomiast od zachodu stoją Brama Nizinna i za nią Bastion św. Gertrudy.

Do skarp bastionu bezpośrednio przylega Brama Kolejowa. Cały kompleks leży w granicach Parku nad Opływem Motławy, na obszarze administracyjnym Śródmieścia.

Czym jest bastion?

Bastion to element fortyfikacji obronnej tworzący wypustkę umocnień w celu poprawy pola ostrzału. W przypadku Bastionu Żubr konstrukcja należy do typu określanego jako staroholenderski — był częścią systemu 14 bastionów wzniesionych wokół Gdańska w latach 1622–1636. Do dziś w mieście zachowało się pięć takich obiektów, a Bastion Żubr jest wśród nich najlepiej zachowany.

Jak zbudowany jest Bastion Żubr?

Bastion ma kształt nasypu ziemnego na planie pięcioboku, pokrytego darnią. Jest trójpoziomowy — składa się z trzech kolejnych wałów ziemnych. Pierwszy z nich otacza ceglany mur, a najwyższy wał zakończony jest nadszańcem. Wnętrze obiektu zawiera poternę.

W okresie wojen napoleońskich bastion został obniżony. W różnych okresach pełnił funkcje magazynowe — znajdował się w nim magazyn prochowy — a podczas II wojny światowej poterna służyła jako schron przeciwlotniczy.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Czym jest bastion?
Bastion to element fortyfikacji w formie występującego przed lico umocnień odcinka. Bastion Żubr ma postać ziemnego nasypu na planie pięcioboku i należy do typu staroholenderskiego.
Gdzie znajduje się Bastion Żubr?
Bastion położony jest w dzielnicy Śródmieście, na południowym krańcu Starego Przedmieścia, nad Opływem Motławy, w Parku nad Opływem Motławy.
Z jakiego okresu pochodzi Bastion Żubr?
Bastion powstał w ramach umocnień wznoszonych wokół Gdańska w latach 1622–1636 i należy do zabytków XVII wieku.
Jaką rolę pełniła poterna w Bastionie Żubr?
Wewnątrz bastionu znajduje się poterna, która podczas II wojny światowej była wykorzystywana jako schron przeciwlotniczy.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Paweł Jankowski

Nazywam się Paweł Jankowski i w redakcji gdanskhostel.com.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Gdańsku i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również