29 września 2026 roku redakcja Dziennika Bałtyckiego zwróciła uwagę na spadek zainteresowania budżetem obywatelskim w Gdańsku i zaapelowała o działania, które przywrócą mu społeczną wagę. Materiał omawia przyczyny niskiej frekwencji, wskazuje propozycje zmian w organizacji głosowania oraz przypomina o historii i roli tego narzędzia w Polsce.
Dlaczego frekwencja spada?
Autor tekstu wskazuje, że budżet obywatelski stał się w codziennym krajobrazie miasta czymś powszednim, co osłabiło jego atrakcyjność dla szerokiego grona mieszkańców. Wymieniona jest także przewlekłość procedur realizacyjnych jako czynnik zniechęcający do zgłaszania nowych projektów. Dziennikarz podkreśla, że częste przeniesienie głosowania wyłącznie do internetu ogranicza bezpośredni kontakt projektu z wyborcami i może pomniejszać zaangażowanie tych osób, które nie uczestniczą aktywnie w sieci.
Jakie zmiany proponują autorzy apelu?
W apelu pojawiają się konkretne propozycje: widoczne oznaczanie zrealizowanych projektów informacją, że powstały dzięki głosom mieszkańców, oraz nadanie budżetowi obywatelskiemu rozpoznawalnej marki w przestrzeni miasta. Postuluje się także przywrócenie głosowania w miejscach o dużym natężeniu ruchu osób — wśród nich wymieniono szkoły, biblioteki, galerie handlowe, kluby seniora, uczelnie, domy kultury oraz wydarzenia masowe.
Autorzy apelują o włączenie szkół w proces — proponują szkolne debaty nad projektami i spotkania z autorami projektów jako element edukacji obywatelskiej. Kolejne postulaty to skrócenie czasu realizacji wygranych pomysłów, by uniknąć zniechęcenia autorów i mieszkańców, oraz rozważenie zwiększenia puli środków na projekty — zamiast pojedynczych setek tysięcy złotych rozważane są większe kwoty, sięgające kilku milionów, co mogłoby zwiększyć ambicję i skalę zgłaszanych inicjatyw.
Co to oznacza dla mieszkańców?
Jeżeli proponowane zmiany zostaną wdrożone, mieszkańcy mogą spodziewać się jaśniejszego oznakowania zrealizowanych inwestycji informacją o ich finansowaniu z budżetu obywatelskiego oraz szerszej oferty miejsc do głosowania poza platformą internetową. W apelu zwrócono uwagę, że to działania mające zwiększyć poczucie wpływu i zachęcić do udziału osoby, które dotąd nie angażowały się w procedury miejskie.
Budżet obywatelski powstał jako idea w Brazylii, a w Polsce pierwszy system wdrożono w Sopocie w 2011 roku. W apelu przypomniano, że ustawa uczyniła budżet obywatelski obowiązkowym dla samorządów w okresie rządów PiS. W 2026 roku minęło 15 lat od pierwszej polskiej edycji BO.
