| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jerzy Adamski |
| Urodzenie | 23 stycznia 1922, Gdańsk |
| Zgon | 18 listopada 2001, Warszawa |
| Zawód | krytyk literacki i teatralny; tłumacz; eseista; pedagog; wykładowca |
| Wykształcenie i stopnie | |
| Studia | Filologia romańska, Uniwersytet Warszawski (magister 1949) |
| Stopień naukowy | doktor nauk humanistycznych (1962) |
| Zatrudnienie i aktywność | |
| Uczelnie | PWST Łódź (1954–1956); PWST Warszawa (1961–1989), prorektor (1966–1970) |
| Redakcje i media | Państwowy Instytut Wydawniczy; "Przegląd Kulturalny"; współpraca z Polskim Radiem i Telewizją |
| Wybrane publikacje i nagrody | |
| Wybrane książki | "Świat wolteriański"; "Teatr z bliska"; "Inteligencja bez maski" |
| Odznaczenia | Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1997); Order Sztandaru Pracy II klasy (1985) |
Jerzy Adamski zasłynął jako autor recenzji i esejów oraz jako osoba związana z teatrem akademickim i publicystyką. Pełnił funkcje wykładowcy i administratora uczelni teatralnych, a także współpracował z prasą, radiem i telewizją przy omawianiu literatury i spektakli.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w 1922 roku w Gdańsku jako syn Michała i Heleny. W Warszawie ukończył Liceum im. Władysława IV i działał w harcerstwie 17. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej na Pradze.
W czasie okupacji kontynuował naukę na tajnych kompletach, uzyskał świadectwo dojrzałości w 1941 i studiował filologię romańską na konspiracyjnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich. Walczył w Zgrupowaniu "Krybar" podczas Powstania Warszawskiego jako dowódca 111. plutonu; po upadku powstania trafił do obozu Stalag XI B Fallingbostel. Po wojnie poszerzał studia w Rzymie, Londynie i Paryżu, a magisterium uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim w 1949.
Kariera zawodowa i działalność krytyczna
Pracę krytyczną rozpoczął w 1946 roku. Był związany redakcyjnie z tygodnikiem "Przegląd Kulturalny" w latach 1952–1961 oraz pracował w Państwowym Instytucie Wydawniczym jako kierownik Redakcji Literatury Romańskiej. W kolejnych dekadach publikował recenzje i teksty publicystyczne w wielu czasopismach, między innymi w "Dialogu", "Teatrze", "Nowych Książkach", "Kulturze" i "Życiu Warszawy".
Od 1960 roku przedstawiał komentarze teatralne w Telewizji Warszawskiej. W latach 1968–1975 prowadził w Programie III Polskiego Radia cykl literacki "Lektury, lektury...". Współpracował z teatrami jako tłumacz, autor adaptacji i konsultant dramaturgiczny przy realizacjach różnych reżyserów.
Praca naukowa i funkcje administracyjne
Po 1949 roku prowadził zajęcia pedagogiczne na uniwersytetach we Wrocławiu i Warszawie. W latach 1954–1956 uczył w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi, a od 1961 do 1989 wykładał w PWST w Warszawie. Pełnił urząd prorektora tej uczelni w latach 1966–1970. W 1962 roku otrzymał stopień doktora nauk humanistycznych.
W okresie PRL był członkiem PZPR. Należał do Związku Literatów Polskich od 1956 roku. W latach osiemdziesiątych zasiadał w Narodowej Radzie Kultury, od 1986 pełnił funkcję jej wiceprzewodniczącego, a w latach 1984–1989 pracował jako samodzielny pracownik naukowy w Akademii Nauk Społecznych przy KC PZPR.
Publikacje, nagrody i odznaczenia
Jego dorobek obejmuje zbiory szkiców i esejów, podręcznik oraz powieść. Do ważniejszych tytułów należą między innymi "Świat wolteriański", "Teatr z bliska", "Inteligencja bez maski" oraz podręcznik "Historia literatury francuskiej. Zarys". Opublikował także szkice z literatury włoskiej i prace o kulturze współczesnej.
Otrzymał liczne nagrody za działalność radiową, telewizyjną i publicystyczną, w tym nagrody Komitetu do spraw Radia i Telewizji oraz Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia. W 1997 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Życie prywatne i śmierć
W 1949 roku poślubił Irenę Więcek; związek zakończył się rozwodem w 1963. W tym samym roku zawarł małżeństwo z Izabellą Cywińską, które trwało do 1976 roku. Obie relacje miały wpływ na jego życie osobiste i środowisko zawodowe.
Zmarł w Warszawie 18 listopada 2001 roku. Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze A3 tuje-2-6.
