Podczas prac poszukiwawczych prowadzonych w rejonie dawnego podobozu Germanenlager, powiązanego z obozem Stutthof, członkowie Stowarzyszenia Poszukiwawczo-Historycznego Gulden wraz z Pomorskim Towarzystwem Prospekcji Historycznej In Terra wydobyli metalowy przedmiot, na którym znajdowały się ledwo widoczne napisy. Po zbadaniu i wykonaniu zdjęć makro okazało się, że inskrypcja zawiera imię i nazwisko oraz nazwę miasta: Aarne Kovala i Oulu.
Jak przedmiot pozwolił odnaleźć rodzinę?
Odczytanie wydrapanego napisu stało się punktem wyjścia do poszukiwań biograficznych. Ustalono, że mężczyzna przeżył wojnę i opuścił obóz, a datą umieszczoną na przedmiocie była 25 stycznia 1945, data związana z okresem ewakuacji i marszów śmierci. Informacje o Aarnem Kovali doprowadziły badaczy do jego córki, Liise Kovala, która jest autorką publikacji opisującej wspomnienia ojca. Kontakt z rodziną i reakcja żony potwierdziły związek znaleziska z konkretną osobą oraz nadały odkryciu osobisty wymiar.
Jak działają poszukiwacze i jakie formalności obowiązują?
Prace terenowe poprzedza analiza map, kronik i publikacji naukowych, co pozwala wskazać miejsca o największym potencjale historycznym. Posługując się zaawansowanymi wykrywaczami metali, doświadczeni eksploratorzy łączą sygnały urządzenia z kontekstem terenu, co pomaga odróżnić przedmioty codzienne od elementów o znaczeniu historycznym lub dowodowym. Poszukiwania zabytków odbywają się wyłącznie za zgodą właściciela terenu i po uzyskaniu pozwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Znaleziska z rejonu obozu trafiały do Muzeum Stutthof w celu dalszych badań i konserwacji.
W jaki sposób umiejętności poszukiwaczy wspierają pracę policji?
Doświadczenie zdobyte podczas eksploracji wykorzystują również funkcjonariusze w czynnościach śledczych. Wykrywacze metali służą przy oględzinach miejsc zdarzeń wtedy, gdy trzeba odnaleźć niewielkie przedmioty, które mogłyby umknąć tradycyjnej inspekcji. Przykładowo podczas działań w ramach Archiwum X odkryto przedmioty mogące mieć związek ze sprawą sprzed około trzydziestu lat — zabezpieczono obrączkę, guziki i nóż. W innym postępowaniu zespół prowadził przez trzy dni poszukiwania nad brzegiem i w wodzie w celu odnalezienia narzędzia zbrodni.
Praktyczne wskazówki dla osób prowadzących poszukiwania
Prace eksploracyjne wymagają planowania i przestrzegania prawa. Przed rozpoczęciem działań należy uzyskać zgodę właściciela terenu oraz formalne pozwolenie od wojewódzkiego konserwatora zabytków, gdy celem są zabytki. W sytuacji natrafienia na przedmioty mogące wskazywać na popełnienie przestępstwa lub na ludzkie szczątki, właściwym krokiem jest zgłoszenie tego Policji; materiały i przedmioty związane z obozami historycznymi przekazuje się placówkom muzealnym, które prowadzą ich zabezpieczenie i badania.
