Bastion św. Gertrudy powstał jako część rozbudowy fortyfikacji miejskich w XVII wieku. Zlokalizowany jest w pobliżu Dolnego Miasta i tworzył fragment systemu obronnego, który obejmował czternaście podobnych bastionów otaczających miasto.
Jak powstał bastion?
Bastion wzniesiono w lata 1607–1638 według projektu miejskiego fortyfikatora Antoni van Obberghen. Zaprojektowano go jako pięciokątny masyw ziemny typu nowowłoskiego. Jako element stałych umocnień miał chronić zachodnią część obwarowań miasta.
Co widać na miejscu?
W konstrukcji wyróżniają się rozległe kazamaty o ceglanych murach i sklepieniach, gdzie znajdowały się magazyny prochu i amunicji oraz wozownie artyleryjskie. Na wałach zachowały się wysokie nadszańce z płaskimi tarasami, do których prowadziły ślimakowate pochylnie.
Od zewnętrznej strony system bastionów otaczała podwójna fosa o zygzakowatym przebiegu. Zewnętrzną fosę później osuszono; wewnętrzna fosa przetrwała i współcześnie nosi nazwę Opływ Motławy. Przy bastionie stoi też Brama Nizinna z 1626 roku, która łączyła Bastion św. Gertrudy z Bastionem Żubr i broniła dostępu od strony Żuław oraz Traktu Tczewskiego.
Jak zmieniło się przeznaczenie bastionu?
Fortyfikacje zachowały militarny charakter do 1920 roku. Po tym czasie część obiektów wojskowych wyburzono, a obszary po umocnieniach przeznaczono na ogródki działkowe i tereny rekreacyjne, pozostawiając kształt wałów bez większych zmian. W krajobrazie pozostały także głogi — żywopłoty obronne posadzone przez pruskich artylerzystów przed I wojną światową.
Bastion wpisano do rejestru zabytków w 1967 roku. Po roku 2000 obszar wraz z Opływem Motławy przeszedł rekultywację i rewitalizację; wzdłuż fosy i na wałach wytyczono chodniki i ścieżki rowerowe, przekształcając teren poforteczny w rodzaj miejskiego parku rekreacji.
Co wiadomo o podziemiach bastionu?
Piwnice bastionu mają łączną powierzchnię 4 tys. m kw.. Do końca lat 80. XX wieku były użytkowane jako magazyn telewizorów marki Unimor. W 2014 roku przeznaczono je na składnicę konserwatorską.
Bastion św. Gertrudy zachował oryginalne cechy konstrukcyjne i pozostałości umocnień, które przypominają o XVII-wiecznym systemie obronnym Gdańska.
Informacje praktyczne
- Adres: Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (684 opinie)
